Yazım ve Noktalama
8. Sınıf · Türkçe · 3. Ünite · 8 sayfa
1. Büyük Harflerin Kullanımı
Büyük harflerin kullanımı, kelimenin özel ad olup olmamasına ve cümle içindeki işlevine göre belirlenir.
Kişi Adları, Unvanlar ve Lakaplar
- Özel Adlar ve Takma Adlar
- Kişi adları, soyadları ve takma adlar (Cahit Sıtkı Tarancı, Avni, Kirpi) büyük harfle başlar.
- Unvan ve Saygı Sözleri
- Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, rütbeler ve lakaplar büyük yazılır (Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Kaymakam Erol Bey, Fırtına Kaan).
- Akrabalık Bildiren Sözcükler
- Akrabalık adı lakap veya unvan olarak kullanılıyorsa büyük (Nene Hatun, Baba Gündüz); ancak gerçek akrabalık bildiriyorsa küçük harfle başlar (Ayşe teyze, Selçuk amca).
- Resmi Hitaplar
- Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar (Sayın Bakan, Aziz dostum).
Yer Adları ve Coğrafi Terimler
- Yer Adları
- Kıta, bölge, il, ilçe, semt adları büyük harfle başlar.
- Tür Bildiren İsimler
- Özel ada dahil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde ve köy kelimeleri küçük harfle yazılır (Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Erenler köyü).
- Yapı Adları
- Saray, köşk, kale, köprü, kule, anıt gibi yapı adlarının her kelimesi büyük yazılır (Dolmabahçe Sarayı, Ankara Kalesi, Mostar Köprüsü).
- Coğrafi Birimler
- Deniz, nehir, göl, dağ, boğaz gibi tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar (Ağrı Dağı, Çanakkale Boğazı).
- Yön İsimleri
- Doğu ve batı sözcükleri düşünce veya hayat tarzı bildiriyorsa büyük (Batı medeniyeti), yön bildiriyorsa küçük yazılır (İstanbul'un doğusu). Ancak yön adı özel isimden önce gelirse büyük yazılır (Doğu Anadolu).
Gök Cisimleri ve Zaman Bildiren Kelimeler
- Gezegen ve Yıldız Adları
- Jüpiter, Neptün gibi adlar büyük yazılır. "Dünya, Güneş, Ay" kelimeleri coğrafi/astronomik terim dışında kullanıldığında küçük yazılır.
- Tarihlerin Yazımı
- Belirli bir tarih (gün/yıl) bildiren ay ve gün adları büyük yazılır (29 Mayıs 1453 Salı). Belirli bir tarih belirtmiyorsa küçük yazılır (Okullar eylülde açılır).
2. Sayıların ve Kısaltmaların Yazımı
Sayıların Yazımı
- Genel Kural
- Sayılar metin içerisinde genellikle ayrı yazılır (on sekiz, yirmi dört, beş bin).
- Eklerin Ayrılması
- Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (1923'te). Sıra sayıları rakamla yazıldığında ekteki ünlü uyumuna dikkat edilmelidir (2'nci - "iki" zaten 'i' ile bittiği için ek 'nci' olur).
- Üleştirme Sayıları
- Rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır (ikişer, dokuzar).
- İstisna
- Çek, senet ve ticari belgelerde sayılar bitişik yazılır.
Kısaltmaların Yazımı