Yazma
7. Sınıf · Türkçe · 2. Ünite · 9 sayfa
1. Söz Varlığı: Deyimler ve Atasözleri
Türkçede anlatımı güçlendirmek ve derinleştirmek amacıyla kullanılan kalıplaşmış ifadeler, anonim nitelikleri ve mecaz yapılarıyla öne çıkar.
Deyimlerin Özellikleri ve Örnekler
Deyimler, genellikle mecaz anlam taşıyan, en az iki sözcükten oluşan ve kavramları özel bir durum içinde karşılayan kalıplaşmış söz öbekleridir.
- Yapısal Özellikler
- Kalıplaşmışlardır, sözcüklerin yerleri değiştirilemez. Çekimlenebilir yapıdadırlar (Örn: Pot kırdım, pot kırdın).
Seçilmiş Deyimler ve Anlamları:
- Ağzından baklayı çıkarmak
- Bir sırrı açıklamak.
- Ateş püskürmek
- Çok öfkelenmek.
- Meteliğe kurşun atmak
- Parasız kalmak.
- Yumurta kapıya dayanmak
- Bir iş için zamanın çok daralması.
- Yüzünden kan damlamak
- Çok sağlıklı görünmek.
- İğneyle kuyu kazmak
- Yetersiz araçlarla imkansız bir işi başarmaya çalışmak.
Atasözlerinin Özellikleri ve Örnekler
Atasözleri, geçmiş kuşakların tecrübelerine dayanan, öğüt verici, anonim ve kalıplaşmış cümlelerdir.
- Türler
- Çoğunlukla mecaz anlamlıdır ("Meyve veren ağaç taşlanır"), ancak tamamen gerçek anlamlı olanlar da mevcuttur ("Son pişmanlık fayda vermez").
- Özdeyişlerden Farkı
- Özdeyişlerin (Vecize) söyleyeni bellidir (Örn: Atatürk'ün "Adalet mülkün temelidir" sözü), atasözleri ise anonimdir.
Önemli Örnekler:
- İşten artmaz, dişten artar
- Birikimin çok kazanarak değil, tasarrufla yapılacağı.
- Taşıma su ile değirmen dönmez
- Başkasının yardımıyla sürekli iş yürütülemeyeceği.
- Yuvarlanan taş yosun tutmaz
- Sürekli iş değiştirenin başarı kazanamayacağı.
2. Parçada Anlam Analizi
Bir metni anlamlandırmak için konu, ana düşünce ve yardımcı düşüncelerin doğru tespit edilmesi gerekir.
Temel Kavramlar ve Taktikler
| Kavram | Tanım | Tespit Taktiği |
|---|---|---|
| Konu | Parçada ne anlatıldığıdır. | En çok tekrar edilen sözcüklere dikkat edilir. |
| Ana Düşünce | Verilmek istenen asıl mesajdır. | "Kısacası, özetle, aslında, ama, oysa" gibi bağlayıcılardan sonraki kısımlar veya son cümle kritiktir. |
| Yardımcı Düşünce | Ana düşünceyi destekleyen ayrıntılardır. | Soru kökü genellikle olumsuzdur ("değinilmemiştir", "çıkarılamaz"). Seçeneklerdeki anahtar kelimeler metinde aranır. |
| Başlık | Metnin içeriğini yansıtan ilgi çekici isimdir. | Konuyu ve ana fikri en iyi özetleyen, en sık kullanılan kelimeleri içerir. |
3. Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
Yazarın metni oluştururken seçtiği yöntemler, metnin türünü ve etkileyiciliğini belirler.
Anlatım Biçimleri
- Açıklama
- Bilgi verme amaçlıdır. Nesnel cümleler kullanılır, ansiklopedik dil hakimdir.
- Tartışma
- Okuyucunun fikrini değiştirmeyi hedefler. Soru-cevap ve sohbet havası vardır; "bence, bana göre" gibi öznel ifadeler kullanılır.