Söz Varlığı
4. Sınıf · Türkçe · 3. Ünite · 10 sayfa
1. Sözcükte Anlam Türleri
Sözcüklerin cümle içindeki kullanım amaçlarına göre kazandıkları anlamlar üç ana başlık altında toplanmaktadır
1.1. Gerçek (Temel) Anlam
Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve sözlükteki temel anlamdır. Somut ve ölçülebilir durumları ifade eder.
Örnekler
"Sıcak çay" (Isı derecesi yüksek olan).
"Boş kutu" (İçinde nesne bulunmayan).
"Poğaçayı eliyle böldü" (Parçalara ayırmak).
1.2. Mecaz Anlam
Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve genellikle soyut anlamdır. Anlatımı güçlendirmek için kullanılır.
Örnekler
"Sıcak davranış" (Samimi, yakın ilgi gösteren).
"İnce davranış" (Nazik, kibar).
"Boş konuşmak" (Gereksiz, anlamsız ifadeler kullanmak).
"Gözden düşmek" (Değerini yitirmek, sevgiyi kaybetmek).
1.3. Terim Anlam
Bilim, sanat, spor ya da meslek dallarına özgü kavramları karşılayan özel anlamlı sözcüklerdir.
Branşlara Göre Terim Örnekleri
- Türkçe
- Ek (örneğin "-lık" eki), isim, sıfat.
- Fen Bilimleri
- Bakteri.
- Matematik/Geometri
- Daire, üçgen, açı, doğru.
- Coğrafya
- Boğaz (örneğin Çanakkale Boğazı).
2. Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
Kelimelerin birbirleriyle olan anlam bağları üç kategoride incelenmektedir
2.1. Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler
Yazılışları farklı ancak anlamları aynı olan sözcüklerdir.
| Sözcük | Eş Anlamlısı |
|---|---|
| Öğrenci | Talebe |
| Ulus | Millet |
| Kalp | Yürek |
| Ak | Beyaz |
| Al | Kırmızı |
| Kara | Siyah |
| Sözlük | Lügat |
| Tasa | Kaygı |