Elektrik Devreleri
7. Sınıf · Fen Bilimleri · 7. Ünite · 7 sayfa
1. Ampullerin Bağlanma Şekilleri
Elektrik devrelerinde ampuller, devrenin amacına ve ihtiyaç duyulan parlaklığa göre iki farklı yöntemle bağlanabilirler.
1.1. Seri Bağlama
Seri bağlama, ampullerin tek bir hat üzerinde uç uca eklenmesiyle oluşturulan bağlama şeklidir.
- Akım Yolu
- Elektrik akımı tüm ampullerin üzerinden sırayla geçer; akım için tek bir yol mevcuttur.
- Akım Şiddeti
- Devredeki tüm ampullerin üzerinden eşit miktarda akım geçer.
- Bağımlılık
- Ampullerden biri patlar veya devreden çıkarılırsa, devre tamamlanamaz ve diğer tüm ampuller söner.
- Parlaklık İlişkisi
- Seri bağlı devrede ampul sayısı arttıkça, pilin gerilimi paylaşıldığı için her bir ampulün parlaklığı azalır.
1.2. Paralel Bağlama
Paralel bağlama, ampullerin birer uçlarının birleştirilerek farklı kollar oluşturulmasıyla elde edilen bağlama şeklidir.
- Akım Yolu
- Akım, kollara ayrılarak farklı yollar izleyebilir.
- Bağımsızlık
- Ampullerden biri patlasa dahi, akım diğer kollar üzerinden geçmeye devam edeceği için diğer ampuller yanmaya devam eder.
- Parlaklık Sabitliği
- Paralel bağlı devrelere özdeş ampuller eklendiğinde parlaklık değişmez. Ancak, daha fazla ampulün yanması pilin daha hızlı tükenmesine (kullanım ömrünün azalmasına) neden olur.
2. Temel Elektriksel Kavramlar ve Ölçüm Araçları
Elektrik devrelerinin analizinde kullanılan üç temel büyüklük ve bu büyüklükleri ölçen araçlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kavram | Tanım | Sembol | Birim | Ölçüm Aracı | Devreye Bağlanma Şekli |
|---|---|---|---|---|---|
| Elektrik Akımı | Yüklü taneciklerin titreşimiyle oluşan enerjinin birim zamandaki miktarı. | I veya i | Amper (A) | Ampermetre | Seri |
| Gerilim (Voltaj) | Devredeki yükler arasındaki enerji farkı veya pilin "gücü". | V | Volt (V) | Voltmetre | Paralel |
| Direnç | Maddelerin elektrik akımına karşı gösterdiği zorluk. | R | Ohm (Ω) | - | - |
2.1. Ölçüm Araçlarının Özellikleri
- Ampermetre
- Devreden geçen akım şiddetini ölçer. Akımın tamamının içinden geçmesi için devreye seri bağlanmalıdır.
- Voltmetre
- Devre elemanının iki ucu arasındaki gerilim farkını ölçer. Bu nedenle devreye paralel olarak bağlanması zorunludur.
3. Ohm Yasası ve Direnç Hesaplamaları
Ohm Yasası, bir elektrik devresindeki gerilim, akım ve direnç arasındaki sabit ilişkiyi açıklar. Bu yasaya göre, bir iletkenin iki ucu arasındaki gerilimin, üzerinden geçen akım şiddetine oranı her zaman sabittir ve bu sabit oran iletkenin direncini verir.