Hayatımızdaki Ekonomi
6. Sınıf · Sosyal Bilgiler · 5. Ünite · 7 sayfa
Ekonomik Çeşitliliği Belirleyen Temel Faktörler
Türkiye'deki ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği tesadüfi olmayıp belirli coğrafi ve stratejik temellere dayanmaktadır:
- Stratejik Konum
- Türkiye, "dünyanın kalbi" olarak nitelendirilen bir noktada, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan stratejik bir kavşakta yer almaktadır.
- İklim Çeşitliliği
- Ülkede Karadeniz, Akdeniz ve Karasal iklim olmak üzere üç ana iklim tipi görülmektedir. Bu durum, aynı anda farklı tarım ürünlerinin yetiştirilmesine olanak tanır.
- Yeryüzü Şekilleri ve Yükselti
- Batıdan doğuya gidildikçe yükselti artmaktadır (yeşil tonlardan kahverengiye). Bu yükselti farkı, sıcaklık değerlerini ve dolayısıyla ekonomik faaliyetleri değiştirir.
- Su Kaynakları
- Zengin yer altı ve yer üstü su kaynakları hem tarımsal sulama hem de enerji üretimi için kritik önem taşır.
Bölgesel Tarım ve Hayvancılık Analizi
Türkiye'nin yedi bölgesinde, iklim ve yer şekillerine göre özelleşmiş ekonomik faaliyetler yürütülmektedir.
Bölgesel Ürün ve Hayvancılık Dağılımı
| Bölge | Temel Tarım Ürünleri | Hayvancılık Türleri |
|---|---|---|
| Marmara | Ayçiçeği (Ergene Havzası), Pirinç (Edirne), Zeytin (Bursa-Balıkesir) | Kümes Hayvancılığı, İpek Böcekçiliği (Bursa), Besi ve Ahır Hayvancılığı |
| Ege | Zeytin, Üzüm, Haşhaş, Tütün, İncir (ZÜHTİ) | Arıcılık (Muğla ve çevresi) |
| Karadeniz | Çay (Sadece Doğu Karadeniz), Fındık, Mısır | Balıkçılık (Lider bölge), Arıcılık (Rize Anzer) |
| İç Anadolu | Buğday, Arpa, Şeker Pancarı, Yulaf | Küçükbaş (Koyun), Tiftik Keçisi (Ankara) |
| Akdeniz | Turunçgiller (Portakal, Limon vb.), Muz, Soya Fasulyesi, Seracılık | Kıl Keçisi |
| Doğu Anadolu | Kayısı (Malatya-Elazığ) | Büyükbaş Hayvancılık (Mera hayvancılığı) |
| Güneydoğu | Antep Fıstığı, Pamuk, Kırmızı Mercimek, Karpuz | - |
Önemli Not: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile su sorununun çözülmesi, bölgede pamuk, mısır ve pirinç üretimini ciddi oranda artırmıştır.
Doğal Kaynaklar ve Enerji
Ormancılık
Orman varlığı nem ve yağış ile doğrudan ilişkilidir. Türkiye'deki ormanların %27'si Karadeniz, %22'si ise Akdeniz bölgesinde toplanmıştır. Ormanlar; kağıt, kereste, mobilya ve inşaat sektörlerine ham madde sağlamanın yanı sıra erozyonu önler ve atmosfere oksijen sağlar.
Madencilik
Yeraltı kaynakları açısından zengin olan Türkiye'de öne çıkan madenler şunlardır:
- Bor
- Balıkesir, Bursa, Kütahya ve Eskişehir'de çıkarılır; deterjan, boya ve kimya sanayisinde kullanılır.
- Demir
- Sivas (Divriği) ve Malatya'da çıkarılır; inşaat sektörünün temelidir.
- Bakır
- Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ'da çıkarılır; elektrik-elektronik sanayisinde kullanılır.
- Krom
- Elazığ (Guleman) ve Muğla'da çıkarılır; demirin sertleştirilmesinde kullanılır.
- Boksit (Alüminyum)
- Konya (Seydişehir) ve Antalya (Akseki) çevresinde çıkarılır; uçak ve otomobil sanayisinde kullanılır.
- Kömür
- Zonguldak ve Karabük çevresinde çıkarılır; demir-çelik sanayisinde ve elektrik üretiminde kullanılır.