Sürdürülebilir Yaşam ve Etkileşim
6. Sınıf · Fen Bilimleri · 7. Ünite · 8 sayfa
Atık Yönetimi ve Geri Kazanım Yöntemleri
Kullanım süresi dolmuş ve işe yaramaz hale gelen maddeler "atık" olarak tanımlanır. Evsel atıkların yönetimi, çevresel sürdürülebilirliğin temel taşlarından biridir.
Geri Dönüşüm, Yeniden Kullanım ve İleri Dönüşüm
Kaynağında ayrıştırma ve farklı değerlendirme yöntemleri çevre kirliliğini azaltmakta ve hammadde tasarrufu sağlamaktadır:
- Geri Dönüşüm
- Yeniden değerlendirilme imkanı olan atıkların (kağıt, pil, plastik, cam, metal) tekrar üretim sürecine dahil edilmesidir. Örneğin, kağıtların geri dönüştürülmesi hammadde ihtiyacını azaltarak ağaç kesilmesini engeller.
- Yeniden Kullanım
- Atıkların herhangi bir endüstriyel işlemden geçmeden, temizlenerek veya tamir edilerek tekrar kullanılmasıdır. Kırık bir sandalye veya masanın onarılarak kullanılmaya devam edilmesi bu kategoriye girer.
- İleri Dönüşüm (Upcycling)
- Atıkların yaratıcılık kullanılarak kendi kullanım alanları dışındaki farklı alanlara entegre edilmesidir. Plastik şişelerden bitki saksısı veya kalemlik yapılması ileri dönüşüme örnektir.
Atık Sınıflandırması ve Bertaraf Dikkatleri
Tüm atıklar geri dönüşüm için uygun değildir. Doğru ayrıştırma için maddelerin özellikleri bilinmelidir:
| Geri Dönüştürülebilir Maddeler | Geri Dönüştürülemeyen Maddeler |
|---|---|
| Kağıt ve Karton | Yemek artıkları ve meyve kabukları |
| Cam Şişe ve Kavanozlar | Makine yağı ve boyalar |
| Plastik ve Metaller | Alışverişte kullanılan naylon poşetler |
| Piller ve Sıvı Yağlar* | Kullanılmış/Süresi geçmiş ilaçlar ve ampuller |
| Yiyecek bulaşmış kağıtlar |
- *Not
- Mutfakta kullanılan bitkisel yağlar asla lavaboya dökülmemeli, yağ toplama ünitelerinde biriktirilmelidir.
Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Faktörleri
Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki tüm canlıların sayı ve çeşit bakımından zenginliğini ifade eder. Çeşitliliğin yüksek olması, ekosistemin sağlığı ve zenginliği için olumlu bir göstergedir.
Biyoçeşitliliği Etkileyen Temel Unsurlar
- İklim Koşulları
- Ekvatoral bölgeler yüksek çeşitliliğe sahipken, kutup ve çöl ekosistemleri zorlu şartlar nedeniyle çeşitliliğin en az olduğu yerlerdir.
- Yeryüzü Şekilleri ve Hareketleri
- Ovalar, dağlar, vadiler ve deprem gibi jeolojik hareketler canlı dağılımını etkiler.
- Toprak Yapısı ve Canlı İlişkileri
- Toprağın niteliği ve türlerin birbiriyle olan etkileşimi çeşitliliği şekillendirir.
Türkiye'nin Biyolojik Çeşitliliği ve Türlerin Durumu
Türkiye, iklim elverişliliği sayesinde dünyada eşi benzeri olmayan birçok türe (endemik türler) ev sahipliği yapmaktadır.
Türkiye'ye Özgü Türler
- Hayvanlar
- Van Kedisi, Ankara Kedisi, Türk Tazısı, Denizli Horozu, Ankara Tavşanı, Ankara Keçisi ve Kangal Köpeği.
- Bitkiler
- Gölevez, Hünnap, İğde, Yonca ve Datça Hurması.