İstatistiksel Araştırma Süreci
5. Sınıf · Matematik · 5. Ünite · 6 sayfa
1. Araştırma Sorusu Oluşturma
İstatistiksel bir sürecin başlayabilmesi için sorulan sorunun bir "araştırma sorusu" niteliği taşıması gerekir. Bir sorunun bu kapsamda değerlendirilmesi için şu iki temel kriteri karşılaması şarttır:
Birden Fazla Veri Elde Edilebilmesi: Sorunun tek bir cevabı olmamalı, farklı kişilerden farklı yanıtlar alınabilmelidir.
Belirli Bir Gruba Yöneltilmesi: Soru tek bir kişiye değil, bir topluluğa (örneğin bir sınıfa veya bir taraftar grubuna) sorulmalıdır.
Araştırma Sorusu Örneklemesi
| Soru Tipi | Örnek | Neden? |
|---|---|---|
| Araştırma Sorusu | "6A sınıfındaki öğrenciler yaz tatilinde nereye gidecek?" | Birden fazla kişiye sorulur ve farklı cevaplar (Adana, İzmir, Kars vb.) alınabilir. |
| Araştırma Sorusu Değil | "Aydın ili hangi coğrafi bölgemizdedir?" | Tek ve nesnel bir cevabı vardır (Ege Bölgesi), kişiden kişiye değişmez. |
| Araştırma Sorusu Değil | "Fatih'un en sevdiği ders hangisidir?" | Sadece bir kişiye yöneltilmiştir ve tek bir cevabı vardır. |
2. Veri Türleri
Araştırma sonucunda elde edilen bilgiler, niteliklerine göre iki ana gruba ayrılır:
Kategorik (Nitel) Veri: Sayısal olarak ifade edilemeyen, insanların niteliklerini (cinsiyet, göz rengi, saç rengi, sevilen yemek türü vb.) belirten verilerdir. Bu veriler gruplandırılır ve kategorize edilir.
Nicel (Sayılabilir) Veri: Sayısal bir değerle ifade edilen ve ölçülebilen verilerdir. Kişi sayısı, okunan kitap sayısı veya sınav notları bu kategoriye girer.
3. Veri Görselleştirme Araçları
Toplanan ham verilerin anlamlandırılması için çeşitli tablo ve grafik yöntemleri kullanılır:
Sıklık Tablosu
Verilerin sayısal dağılımını gösteren ilk basamaktır. Örneğin, bir sınıfta tatil tercihlerine göre kişi sayıları bu tabloya işlenir.
Grafik Türleri ve Kullanım Amaçları
Sütun Grafiği: Farklı verileri birbirleriyle karşılaştırmak için en ideal yöntemdir. Veriler "sütun" veya "apartman" şeklinde yükselen bloklarla temsil edilir.
Daire Grafiği: Bir bütünün parçalarının dağılımını (yüzdesel veya oransal payını) göstermek için kullanılır.
Nokta Grafiği: Verileri sayı doğrusu üzerinde nokta veya "X" işaretleriyle göstererek karşılaştırma yapmayı sağlar.
Kök-Yaprak Gösterimi: Verileri basamak değerlerine göre düzenleme yöntemidir. Genellikle "Onlar Basamağı" kök kısmına, "Birler Basamağı" ise yaprak kısmına yazılır. Bu yöntem, veri setindeki tüm değerlerin toplu halde görülmesini kolaylaştırır.