İnsanlar, Yerler ve Çevreler
4. Sınıf · Sosyal Bilgiler · 3. Ünite · 8 sayfa
1. Yön Bilgisi ve Yön Bulma Yöntemleri
Yön, herhangi bir yerin bilinen başka bir yere göre konumunu ifade eder. Harita üzerinde üst kısım kuzeyi, alt kısım güneyi, sağ taraf doğuyu ve sol taraf batıyı temsil eder.
1.1. Doğal ve Geleneksel Yöntemler
Teknolojinin bulunmadığı dönemlerde ve doğada yön bulmak için kullanılan temel yöntemler şunlardır
- Güneş
- En temel yöntemdir. Güneş doğudan doğar ve batıdan batar.
- Yosunlar
- Ağaç gövdelerinin ve taşların kuzeye bakan tarafları genellikle yosun tutar.
- Karınca Yuvaları
- Karıncalar, yuvalarının ağzını güneşten faydalanmak amacıyla güneye bakacak şekilde inşa ederler. Toprak yığını ise kuzey tarafa birikir.
- Kutup Yıldızı
- Her zaman kuzeyi gösterir. Yüzünü Kutup Yıldızı'na dönen bir kişinin önü kuzey, arkası güney, sağ kolu doğu ve sol kolu batıdır.
- Mezarlıklar
- İnanç sistemlerine göre mezar yönleri değişebilir. Müslüman mezarlıklarında ayaklar güneye uzatılmaz; mezarın baş kısmı batıya bakar. Hristiyan mezarlıklarında ise baş kısmı güneye dönüktür.
1.2. Teknik Yöntemler
- Pusula
- Yatay tutulduğunda kırmızı ucu her zaman kuzeyi gösterir. Üzerindeki harfler; N (Kuzey), S (Güney), E (Doğu) ve W (Batı) yönlerini temsil eder.
- GPS Teknolojisi
- Dünya yörüngesindeki uydulardan gelen sinyalleri kullanarak konum ve yön belirlemeyi sağlar.
2. Yer Tarifi ve Harita Bilgisi
Bir yerin kuş bakışı görünüşünün kağıt üzerine aktarılması iki şekilde gerçekleşir
| Tür | Özellikler |
|---|---|
| Kroki | Bir yerin kuş bakışı görünüşünün ölçüsüz ve kaba taslak çizimidir. |
| Harita | Belirli bir ölçek dahilinde, ölçülerek yapılan çizimdir. |
2.1. Harita Türleri
Kullanım amacına göre haritalar iki ana gruba ayrılır
- Siyasi Haritalar
- Kıtaların, ülkelerin ve şehirlerin sınırlarını gösterir. Yükselti bilgisi içermez.
- Fiziki Haritalar
- Dağ, ova, plato, akarsu gibi yer şekillerini gösterir. Bu haritalarda renkler yükselti basamaklarını temsil eder:
- Yeşil (0 - 500 m)
- Alçak yerler ve ovalar.
- Sarı (500 - 1500 m)
- Orta yükseklikteki yerler.