Maddenin Özellikleri ve Isı Etkileşimi
4. Sınıf · Fen Bilimleri · 4. Ünite · 10 sayfa
1. Maddeyi Niteleyen ve Ayırt Edici Özellikler
Maddeler, duyu organları (göz, kulak, burun, deri, dil) yardımıyla algılanan çeşitli özelliklere sahiptir. Bu özellikler maddenin tanınmasını ve sınıflandırılmasını sağlar.
1.1. Duyu Organlarıyla Algılanan Özellikler
- Renk ve Şekil
- Gözle ayırt edilir.
- Koku
- Burunla algılanır.
- Tat
- Dil ile (acı, tatlı, tuzlu, ekşi) tespit edilir.
- Doku
- Deri yoluyla sertlik, yumuşaklık, esneklik, pürüzlülük veya şekil algılanabilir.
1.2. Suyun Etkisi ve Mıknatıs Özelliği
Maddelerin su ve mıknatıs karşısındaki davranışları şu şekilde kategorize edilir
| Özellik | Açıklama | Örnekler |
|---|---|---|
| Suda Yüzme | Maddenin suyun yüzeyinde kalması. | Tahta parçası, plastik şişe, balon, mantar tıpa. |
| Suda Batma | Maddenin suyun dibine çökmesi. | Taş, çivi, silgi, vazo, demir. |
| Suyu Emme | Suyun maddenin içine işlemesi/arkasına geçmesi. | Peçete, sünger, tişört, toprak. |
| Suyu Emme (İtme) | Suyun maddenin üzerinden akıp gitmesi. | Şemsiye, yağmurluk, plastik poşet, taş. |
| Mıknatısla Çekilme | İçeriğinde demir, nikel, kobalt bulunan maddelerin etkileşimi. | Çivi, vida, ataş, iğne, raptiye. |
2. Maddenin Ölçülebilir Özellikleri
Maddenin miktarını ve kapladığı alanı ifade eden iki temel ölçülebilir özellik bulunmaktadır: Kütle ve Hacim.
2.1. Kütle
Madde miktarına kütle denir.
- Ölçüm Araçları
- Eşit kollu terazi, dijital teraziler veya tartılar.
- Birimler
- Kilogram (kg) ve Gram (g). 1 kilogram, 1000 grama eşittir.
- Sıvılarda Kütle Hesabı
- Sıvılar doğrudan tartılamadığı için Dara yöntemi kullanılır.
- Dara
- Boş kabın kütlesi.
- Brüt Kütle
- Kap + Sıvı toplam kütlesi.
- Net Kütle
- Brüt kütleden daranın çıkarılmasıyla elde edilen sıvının kendi kütlesi.
2.2. Hacim
Maddenin boşlukta kapladığı alana hacim denir.
- Ölçüm Araçları
- Dereceli silindir, beher veya geniş ağızlı dereceli kaplar.
- Birimler
- Litre (L) ve Mililitre (mL). Büyük L ve küçük mL sembolleriyle gösterilir.
3. Saf Maddeler ve Karışımlar
Doğadaki maddeler, yapısal özelliklerine göre iki ana grupta incelenir.
3.1. Saf Maddeler
Yapısında kendisinden başka madde bulunmayan maddelerdir. Parçalara ayrılsalar veya şekil değiştirseler dahi özelliklerini kaybetmezler.