Ücretsiz başla

Eş Anlamlı, Zıt Anlamlı ve Eş Sesli Sözcükler

3. Sınıf · Türkçe · 2. Ünite · 4 sayfa

Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler

Eş anlamlı sözcükler, yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşıyan kelimelerdir. Dil bilgisi literatüründe bu kelimeler "anlamdaş" olarak da adlandırılır.

"Daş" Eki ve Anlamdaşlık İlişkisi

"Anlamdaş" kelimesindeki "-daş" eki, "aynı şeyi paylaşan" veya "aynı kökten gelen" anlamı katar. Bu yapıya örnekler şunlardır:

Yoldaş
Aynı yolda olan.
Arkadaş
Arkaları beraber hareket eden.
Vatandaş
Aynı vatanı paylaşan.
Karındaş (Kardeş)
Aynı karından (anneden) doğan bireyler; "kardeş" kelimesinin kökenidir.

Sık Kullanılan Eş Anlamlı Kelime Örnekleri

Aşağıdaki tabloda temel eş anlamlı kelime çiftleri yer alıyor:

SözcükEş Anlamlısı (Anlamdaş)
KonutEv
YanıtCevap
CümleTümce
YılSene
ArmağanHediye
KırmızıAl
BeyazAk
GörevVazife
EsirTutsak
AnıHatıra
Yaşlıİhtiyar
YurtVatan
OkulMektep
HekimDoktor
VarlıklıZengin
GüzSonbahar
Vilayetİl
SiyahKara
RüzgarYel
SoruSual

Kavramsal Ayrımlar

Eş anlamlılık her zaman tam bir ikame sağlamayabilir. Örneğin

Hikaye ve Öykü
Eş anlamlı kabul edilir.
Masal
Hikaye ve öyküden farklı olarak "olağanüstü olayları" anlatması bakımından bu gruptan ayrılır.
İkaz ve Uyarı
Eş anlamlıdır, ancak "tembih" farklı bir bağlam taşır.

Zıt Anlamlı (Karşıt) Sözcükler

Anlam bakımından birbirinin tam tersi olan, birbiriyle çelişen sözcüklere zıt anlamlı veya karşıt anlamlı sözcükler denir.

Temel Zıt Anlamlı Çiftler

Başlıca zıt anlamlı kelime grupları

Yaş Durumu
Yaşlı - Genç
Fiziksel Özellikler
Uzun - Kısa, Ağır - Hafif, İnce - Kalın, Şişman - Zayıf
Temizlik ve Düzen
Kirli - Temiz, Dar - Geniş
Konum ve Zaman
İleri - Geri, Yukarı - Aşağı, Erken - Geç, Ön - Arka, Doğu - Batı, Sabah - Akşam
Nitelik ve Durum
İyi - Kötü, Doğru - Yanlış, Tok - Aç, Zengin - Fakir (Yoksul), Taze - Bayat, Alçak - Yüksek
Sosyal İlişkiler
Dost - Düşman